Αντώνης Τσίτσης
Η οικονομική χρήση έκλεισε, τα αποτελέσματα είναι καλά — σε αρκετές περιπτώσεις καλύτερα ακόμη και από τις αρχικές εκτιμήσεις. Η διοίκηση της επιχείρησης είναι ικανοποιημένη και κάπου εκεί ξεκινά η συζήτηση για bonus και επιβράβευση προσωπικού.
Ας μην γελιόμαστε. Το bonus προσωπικού δεν είναι απλώς μία «έξτρα παροχή». Για πολλές επιχειρήσεις είναι εργαλείο διοίκησης, κινήτρου και retention στελεχών. Είναι ένας τρόπος να επιβραβευτεί η απόδοση, αλλά και να κρατηθούν άνθρωποι που η εταιρεία δεν θέλει να χάσει.
Πολλές επιχειρήσεις όμως θεωρούν ότι το κόστος τελειώνει στο ποσό που εγκρίθηκε.
Στην πράξη, συνήθως εκεί αρχίζει.
Και αμέσως μετά έρχεται η φορολόγηση του bonus με την κλίμακα μισθωτών. Για αρκετά στελέχη αυτό σημαίνει συντελεστές 22%, 28%, 36% ή και 44%, ανάλογα με το συνολικό εισόδημα. Αν προστεθούν και οι ασφαλιστικές επιβαρύνσεις, ένα bonus 5.000€ μπορεί τελικά να αφήσει στον εργαζόμενο λίγο πάνω από 3.000€ καθαρά.
Υπάρχει όμως και μία διαφορετική προσέγγιση.
Στο προηγούμενο άρθρο μας για τις παροχές σε είδος είδαμε το γενικό πλαίσιο των employee benefits και πότε μία παροχή θεωρείται φορολογητέο εισόδημα. Εδώ θα σταθούμε σε μία κατηγορία που αντιμετωπίζεται διαφορετικά φορολογικά — και που στην πράξη μπερδεύει ακόμη και οργανωμένα HR και payroll departments: τις εισφορές εργοδότη σε ομαδικά συνταξιοδοτικά ασφαλιστήρια.
Έχω δει επιχειρήσεις να δίνουν bonus με πλήρη φορολόγηση, ενώ θα μπορούσαν νόμιμα να είχαν μεταφέρει σημαντικό μέρος αφορολόγητα. Έχω δει και το αντίθετο: εταιρείες που θεωρούν ότι λειτουργούν σωστά, αλλά σε έναν έλεγχο θα φαινόταν ότι το “αφορολόγητο” bonus ήταν τελικά κανονικό εισόδημα μισθωτού.
Και συνήθως το πρόβλημα βρίσκεται σε μία λεπτομέρεια — στο πώς πέρασε η πληρωμή ή στο πώς αποτυπώθηκε η μισθοδοσία.
Η βασική αρχή — και το σημείο που γίνεται συνήθως η παρερμηνεία
Το άρθρο 14 παρ. 1 περ. ι) του ΚΦΕ (ν. 4172/2013) προβλέπει ότι τα ασφάλιστρα που καταβάλλει ο εργοδότης ή ο εργαζόμενος σε ομαδικά συνταξιοδοτικά ασφαλιστήρια δεν θεωρούνται φορολογητέο εισόδημα — μέχρι συγκεκριμένου ορίου.
Μετά τις αλλαγές του ν. 5078/2023, τις τροποποιήσεις του ν. 5178/2025 (άρθρα 35-36) και τις εγκυκλίους Ε.2060/2024 και Ε.2107/2025 της ΑΑΔΕ, το πλαίσιο σήμερα είναι:
- Απαλλαγή έως 20% των ετήσιων ακαθάριστων αποδοχών — συμπεριλαμβανομένων παροχών σε είδος του άρθρου 13 ΚΦΕ
- Σωρευτικός υπολογισμός: εισφορές εργοδότη + εισφορές εργαζόμενου + τυχόν εισφορές σε ΤΕΑ — όλα μαζί στο ίδιο 20%
- Ισχύει αναδρομικά από 1.1.2024
Το 20% δεν εξετάζεται «ανά πληρωμή». Εξετάζεται συνολικά μέσα στο φορολογικό έτος.
Και εκεί συνήθως γίνεται το πρώτο λάθος.
Το bonus δεν γίνεται αφορολόγητο μόνο και μόνο επειδή πήγε σε ασφαλιστήριο
Αυτό είναι ίσως το πιο παρεξηγημένο σημείο.
Η φορολογική απαλλαγή δεν κρίνεται μόνο από το πού κατέληξαν τα χρήματα. Κρίνεται από το πότε και πώς έγινε η κίνηση.
Υπάρχουν δύο τρόποι που λειτουργούν σωστά:
Τρόπος 1 — Απευθείας εισφορά εργοδότη: Η εταιρεία καταβάλλει το ποσό απευθείας στο ασφαλιστήριο ως έκτακτη εργοδοτική εισφορά. Το ποσό δεν περνά ποτέ από τις αποδοχές του εργαζόμενου.
Τρόπος 2 — Παρακράτηση εισφοράς εργαζόμενου: Η εταιρεία παρακρατεί το ποσό από τη μισθοδοσία πριν τον υπολογισμό φόρου και το αποδίδει στο πρόγραμμα. Αρκεί να αποτυπώνεται σωστά στη μισθοδοσία.
Και στους δύο τρόπους, εφόσον το σωρευτικό σύνολο δεν ξεπεράσει το 20%, δεν προκύπτει φόρος κατά την καταβολή.
Αυτό που δεν λειτουργεί: η εταιρεία δίνει το bonus ως μετρητά στον εργαζόμενο — φορολογείται κανονικά — και στη συνέχεια ο εργαζόμενος το καταθέτει μόνος του στο ασφαλιστήριο. Εκεί η φορολόγηση έχει ήδη γίνει και δεν αναιρείται.
Στην πράξη αυτό είναι που μπερδεύει περισσότερο τα payroll departments. Αρκετές φορές υπάρχει η εντύπωση ότι μία «εξουσιοδότηση παρακράτησης» αρκεί. Δεν αρκεί πάντα. Αν το ποσό θεωρήθηκε πρώτα αποδοχή εργαζόμενου και μετά παρακρατήθηκε, ο φόρος έχει ήδη γεννηθεί. Αντίθετα, όταν η παρακράτηση γίνεται πριν τον υπολογισμό του φόρου και αποτυπώνεται σωστά στη μισθοδοσία, η μεταχείριση είναι διαφορετική. Συνήθως η απάντηση βρίσκεται στο ίδιο το έντυπο εξουσιοδότησης.
Το σωρευτικό 20% — το σημείο που αρκετές εταιρείες το μαθαίνουν αργά
Στην πράξη, το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι το ίδιο το bonus.
Είναι ότι συχνά δεν υπολογίζεται σωστά τι μέρος του ορίου έχει ήδη χρησιμοποιηθεί.
Το 20% δεν αφορά μόνο μία έκτακτη εισφορά. Υπολογίζεται σωρευτικά μέσα στο ίδιο φορολογικό έτος και περιλαμβάνει τακτικές εισφορές εργοδότη, εισφορές εργαζόμενου, τυχόν συμμετοχή σε ΤΕΑ — και μόνο μετά εξετάζεται τι περιθώριο απομένει για έκτακτη εισφορά.
Αυτό είναι και το σημείο που αρκετές επιχειρήσεις το αντιλαμβάνονται εκ των υστέρων — συνήθως όταν κλείνει η μισθοδοσία Δεκεμβρίου ή όταν ζητείται επανυπολογισμός.
Και τότε το υπερβάλλον ποσό μετατρέπεται σε φορολογητέο εισόδημα μισθωτού.
Πώς υπολογίζεται ο διαθέσιμος «χώρος»
Ο υπολογισμός είναι σχετικά απλός — αρκεί να γίνει πριν εκδοθεί η μισθοδοσία, όχι αφού ολοκληρωθεί το έτος.
Βήμα 1: Ακαθάριστες αποδοχές εργαζόμενου για το έτος × 20% = ανώτατο αφορολόγητο ποσό.
Βήμα 2: Μείον τακτικές εισφορές εργοδότη + εργαζόμενου που έχουν ήδη καταβληθεί μέσα στο έτος.
Βήμα 3: Το υπόλοιπο είναι ο «χώρος» για αφορολόγητη έκτακτη εισφορά.
Παράδειγμα 1 — Bonus εντός ορίου
Εργαζόμενος με μικτό μηνιαίο μισθό 3.000€ και 14 μισθούς. Ετήσιες ακαθάριστες αποδοχές: 42.000€. Ανώτατο όριο 20%: 8.400€.
Τακτικές εισφορές: εργοδότης 4% × 42.000€ = 1.680€ + εργαζόμενος 2% × 42.000€ = 840€ = 2.520€ ήδη καταβεβλημένα.
Άρα διαθέσιμος χώρος: 8.400€ – 2.520€ = 5.880€.
Αν το bonus είναι 5.000€ και καταβληθεί ως έκτακτη εργοδοτική εισφορά απευθείας στο πρόγραμμα → μηδενικός φόρος κατά την καταβολή.
Παράδειγμα 2 — Bonus που υπερβαίνει το όριο
Ίδια περίπτωση, αλλά bonus 8.000€. Διαθέσιμος χώρος: 5.880€.
Αφορολόγητο: 5.880€. Φορολογητέο: 2.120€ — φορολογείται ως εισόδημα μισθωτού στο έτος καταβολής.
Δεν χάνεται όλη η απαλλαγή. Φορολογείται μόνο το υπερβάλλον. Αλλά αν ο υπολογισμός δεν έχει γίνει έγκαιρα, το θέμα συνήθως εμφανίζεται αργότερα — στη μισθοδοσία ή στη δήλωση.
Αν μέσα στο έτος η εταιρεία καταβάλει τακτικές εισφορές και στη συνέχεια έκτακτη εισφορά για bonus χωρίς να έχει προηγηθεί συνολικός υπολογισμός του ορίου — το υπερβάλλον ποσό θεωρείται εισόδημα μισθωτού. Αν δε η αποτύπωση στη μισθοδοσία δεν έχει γίνει σωστά, μπορεί να προκύψουν πρόσθετα ζητήματα σε πιθανό έλεγχο.
Defined Benefit ή Defined Contribution; Εκεί αλλάζει όλη η εικόνα
Εδώ υπάρχει μία τεχνική λεπτομέρεια που αρκετές επιχειρήσεις δεν γνωρίζουν καν ότι πρέπει να ελέγξουν.
| Τύπος συμβολαίου | Ημερομηνία σύναψης | Φορολογικό όριο |
|---|---|---|
| Defined Contribution | Οποτεδήποτε | 20% ακαθάριστων αποδοχών |
| Defined Benefit | Πριν 20.12.2023 | Χωρίς ανώτατο όριο — πλήρης εξαίρεση |
| Defined Benefit | Μετά 20.12.2023 | 20% ακαθάριστων αποδοχών |
Πηγή: άρθρο 105 παρ. 2 ν. 5078/2023, εγκύκλιος ΑΑΔΕ Ε.2107/23.12.2025.
Για τα παλαιά Defined Benefit προγράμματα, η κρίσιμη ημερομηνία είναι η ημερομηνία σύναψης του ίδιου του συμβολαίου — όχι το πότε μπήκε ο εργαζόμενος στο πρόγραμμα.
Αρκετές επιχειρήσεις δεν γνωρίζουν καν τι τύπο ασφαλιστηρίου διαθέτουν. Συνήθως ζητάμε γραπτή επιβεβαίωση από την ασφαλιστική πριν γίνει οποιοσδήποτε σχεδιασμός bonus ή αλλαγή πολιτικής αποδοχών — όχι τα marketing materials, το ίδιο το συμβόλαιο.
Γιατί ολοένα περισσότερες εταιρείες στρέφονται σε αυτή τη δομή
Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε — κυρίως σε IT, consulting, βιομηχανία και διοικητικά στελέχη — όλο και περισσότερες εταιρείες να χρησιμοποιούν τα ομαδικά συνταξιοδοτικά όχι απλώς ως benefit, αλλά ως μέρος συνολικής πολιτικής αποδοχών.
Ο λόγος είναι πρακτικός: περιορίζεται η άμεση φορολογική επιβάρυνση, ενισχύεται το retention στελεχών, και δημιουργείται πιο ανταγωνιστικό compensation package χωρίς αντίστοιχη αύξηση συνολικού κόστους.
Ειδικά στα senior στελέχη, η συζήτηση πλέον δεν είναι μόνο «πόσο είναι το bonus».
Είναι και «πώς θα φορολογηθεί».
Bonus 5.000€ σε εργαζόμενο με συντελεστή 32%: φόρος ~1.600€, καθαρό ~3.400€.
Το ίδιο ποσό ως αφορολόγητη εργοδοτική εισφορά εντός ορίου: μηδενικός φόρος τώρα. Αν ληφθεί ως εφάπαξ μετά από 20+ χρόνια ασφάλισης: συντελεστής 5% = 250€.
Εκεί φαίνεται η πραγματική διαφορά.
Τι γίνεται όταν ο εργαζόμενος λάβει το ασφάλισμα
Η φορολογία δεν εξαφανίζεται.
Μεταφέρεται χρονικά — και με πολύ χαμηλότερους συντελεστές από την κλίμακα μισθωτών.
Βάσει του άρθρου 15 παρ. 4 ΚΦΕ, για εισφορές από 1.1.2024 και εφεξής:
| Χρόνια ασφάλισης | Συντελεστής σύνταξης | Συντελεστής εφάπαξ | Πρόωρη εξαγορά (×1,5) |
|---|---|---|---|
| Έως 5 έτη | 10% | 20% | 30% |
| 5–10 έτη | 7,5% | 15% | 22,5% |
| 10–20 έτη | 5% | 10% | 15% |
| 20+ έτη | 2,5% | 5% | 7,5% |
Ο φόρος παρακρατείται απευθείας από την ασφαλιστική εταιρεία κατά την καταβολή — εξαντλείται η φορολογική υποχρέωση (άρθρο 62 ΚΦΕ). Στη δήλωση Ε1 αναγράφεται στον Πίνακα 6 για ενημερωτικούς σκοπούς, δεν επηρεάζει τον συντελεστή της κλίμακας.
Δύο σημεία που αρκετοί εργαζόμενοι δεν γνωρίζουν:
Πρόωρη εξαγορά: Αν ο εργαζόμενος λάβει τα χρήματα πριν τη συνταξιοδότηση ή πριν τα 60, ο συντελεστής αυξάνεται κατά 50%. Δεν είναι καταστροφή — αλλά αξίζει να το γνωρίζει πριν αποφασίσει.
Μεταβατικό καθεστώς: Ποσά που είχαν συσσωρευτεί μέχρι 31.12.2023 φορολογούνται με το παλαιό καθεστώς. Τα νέα από 1.1.2024 και μετά με τους παραπάνω συντελεστές. Αν ο λογαριασμός έχει και τα δύο, η ασφαλιστική τα διαχωρίζει.
Το εργασιακό ρίσκο που δεν γράφεται σε κανένα φυλλάδιο
Τα ποσά που καταβάλλει ο εργοδότης δεν είναι απαραίτητα άμεσα διαθέσιμα στον εργαζόμενο.
Τα περισσότερα προγράμματα έχουν ρήτρες vesting. Κάποια είναι αυστηρά: αποχώρηση πριν από ορισμένα χρόνια σημαίνει απώλεια του συνόλου των εργοδοτικών εισφορών. Άλλα είναι κλιμακωτά.
Αυτό δεν φαίνεται στα marketing materials της ασφαλιστικής. Βρίσκεται στους όρους του ίδιου του συμβολαίου.
Τι πρέπει να ελέγξει ένας HR manager πριν προχωρήσει
Συνήθως το ζήτημα δεν βρίσκεται στη θεωρία του νόμου. Βρίσκεται στην εφαρμογή.
- Τύπος ασφαλιστηρίου: Defined Contribution ή Defined Benefit; Γραπτή επιβεβαίωση από την ασφαλιστική.
- Ημερομηνία σύναψης: Πριν ή μετά 20.12.2023; Σχετικό μόνο για Defined Benefit.
- Σωστή ροή πληρωμής: Είναι απευθείας εισφορά εργοδότη στο ασφαλιστήριο; Αν γίνεται παρακράτηση εισφοράς εργαζόμενου, γίνεται πριν ή μετά τον υπολογισμό φόρου στη μισθοδοσία;
- Διαθέσιμο φορολογικό όριο: Έχουν αφαιρεθεί οι τακτικές εισφορές πριν υπολογιστεί το αφορολόγητο τμήμα του bonus;
- Αποτύπωση στη μισθοδοσία: Η έκτακτη εισφορά εργοδότη εμφανίζεται ξεχωριστά και δεν προσμετράται στα φορολογητέα στοιχεία;
- Όροι vesting: Γνωρίζουν οι εργαζόμενοι ακριβώς τι κινδυνεύουν να χάσουν αν αποχωρήσουν;
Αρκετές φορές, μία μικρή λεπτομέρεια εκεί είναι που αλλάζει ολόκληρη τη φορολογική εικόνα.
Αν κάποιο από αυτά δεν είναι σαφές, η φορολογική υποστήριξη επιχειρήσεων μπορεί να βοηθήσει με τον έλεγχο και τη σωστή τεκμηρίωση.
Και για τον εργαζόμενο που το διαβάζει μόνος του
Αν η εταιρεία σου προτείνει να μεταφέρει μέρος του bonus στο ομαδικό ασφαλιστήριο, αυτό δεν σημαίνει ότι «υπάρχει κάτι περίεργο». Είναι νόμιμη πρακτική και χρησιμοποιείται πλέον αρκετά.
Αξίζει όμως να κάνεις μερικές πρακτικές ερωτήσεις πριν πεις ναι:
- Αν αποχωρήσεις, τι ακριβώς δικαιούσαι; Υπάρχουν όροι vesting;
- Σκοπεύεις να παραμείνεις αρκετά χρόνια στην εταιρεία;
- Σε τι φορολογικό συντελεστή βρίσκεσαι σήμερα; Όσο πιο υψηλός, τόσο πιο συμφέρει η μεταφορά.
- Σε συμφέρει περισσότερο η άμεση ρευστότητα ή η μακροχρόνια φορολογική ωφέλεια;
Οι απαντήσεις αλλάζουν από περίπτωση σε περίπτωση. Για φορολογική ανάλυση ιδιωτών που θέλουν να αξιολογήσουν αυτή την επιλογή για τη δική τους περίπτωση, είμαστε διαθέσιμοι.
Συχνές ερωτήσεις
Όχι. Δεν αρκεί να κατατεθεί ένα ποσό σε προσωπικό συνταξιοδοτικό λογαριασμό εργαζόμενου. Πρέπει να υπάρχει ενεργό ομαδικό πρόγραμμα ή συμμετοχή σε ΤΕΑ.
Όχι. Φορολογείται μόνο το υπερβάλλον ποσό. Το τμήμα εντός του 20% παραμένει αφορολόγητο.
Με αυτοτελή φορολόγηση βάσει άρθρου 15 παρ. 4 ΚΦΕ — δεν προστίθεται στα λοιπά εισοδήματα. Ο συντελεστής εξαρτάται από τα χρόνια ασφάλισης: από 2,5% (20+ χρόνια, σύνταξη) έως 20% (έως 5 χρόνια, εφάπαξ). Ο φόρος παρακρατείται απευθείας από την ασφαλιστική.
Ο συντελεστής αυξάνεται κατά 50%. Παράλληλα, οι ρήτρες vesting μπορεί να σημαίνουν ότι χάνεις μέρος των εισφορών εργοδότη. Τα δύο λειτουργούν ανεξάρτητα — το φορολογικό και το ασφαλιστικό.
Όχι. Ακόμα και μικρότερες εταιρείες με λίγα στελέχη χρησιμοποιούν πλέον τέτοιες δομές για retention και φορολογική αποδοτικότητα.
Ανά εργαζόμενο. Κάθε εργαζόμενος έχει το δικό του ανώτατο αφορολόγητο ποσό, υπολογιζόμενο επί των δικών του ακαθάριστων αποδοχών.
Χρησιμοποιεί η εταιρεία σας σωστά το ομαδικό συνταξιοδοτικό;
Το θέμα δεν είναι μόνο να υπάρχει ομαδικό ασφαλιστήριο. Το θέμα είναι να χρησιμοποιείται σωστά.
📩 Επικοινωνήστε μαζί μας →Ο παρών οδηγός έχει αποκλειστικά πληροφοριακό χαρακτήρα και δεν συνιστά νομική, φορολογική ή εργατολογική συμβουλή. Η νομοθεσία εφαρμόζεται διαφορετικά ανάλογα με την περίπτωση, τον κλάδο δραστηριότητας και τις ιδιαιτερότητες κάθε επιχείρησης ή φορολογούμενου. Πριν από οποιαδήποτε απόφαση, συνιστάται να συμβουλεύεστε τον λογιστή σας.