Ο εργαζόμενος αποφάσισε να φύγει. Υπέβαλε την παραίτησή του και την επόμενη Δευτέρα δεν ήρθε στη δουλειά. Έχει αυτό συνέπειες; Ναι — και μάλιστα οικονομικές. Ο ελληνικός νόμος επιβάλλει προθεσμία προειδοποίησης πριν την αποχώρηση, ανάλογα με τα χρόνια υπηρεσίας. Αν δεν τηρηθεί, ο εργοδότης έχει δικαίωμα αποζημίωσης. Ακολουθεί ό,τι πρέπει να ξέρουν και οι δύο πλευρές.
1. Τι είναι η προθεσμία προειδοποίησης στην παραίτηση
Η παραίτηση — ή «οικειοθελής αποχώρηση» κατά τη νομική ορολογία — αποτελεί καταγγελία της σύμβασης εργασίας από την πλευρά του εργαζομένου. Σύμφωνα με το άρθρο 4 του Ν. 2112/1920, ο εργαζόμενος που προτίθεται να λύσει τη σύμβασή του δεν μπορεί απλώς να εξαφανιστεί. Οφείλει να ενημερώσει εγκαίρως τον εργοδότη, ώστε η επιχείρηση να έχει χρόνο να βρει αντικαταστάτη.
Η λογική είναι απλή: αν ο εργαζόμενος κατέχει υπεύθυνη θέση ή είναι βασικός κρίκος στη λειτουργία της επιχείρησης, η αιφνίδια αποχώρησή του μπορεί να προκαλέσει πραγματική ζημία. Ο νόμος αναγνωρίζει αυτή την ανάγκη και θεσπίζει ελάχιστες προθεσμίες.
Με το άρθρο 64 του Ν. 4808/2021 καταργήθηκε κάθε διάκριση μεταξύ υπαλλήλων και εργατοτεχνιτών. Πλέον οι κανόνες του Ν. 2112/1920 ισχύουν για όλους τους εργαζομένους εξαρτημένης εργασίας, ανεξαρτήτως ειδικότητας.
Προϋπόθεση για να ενεργοποιηθεί η υποχρέωση: η σύμβαση να είναι αορίστου χρόνου και ο εργαζόμενος να έχει συμπληρώσει τουλάχιστον 12 μήνες υπηρεσίας στον ίδιο εργοδότη. Κάτω από 12 μήνες δεν υφίσταται αντίστοιχη υποχρέωση.
2. Πίνακας προθεσμιών ανά έτη υπηρεσίας
Η προθεσμία που οφείλει ο εργαζόμενος είναι η μισή από αυτή που ισχύει για τον εργοδότη σε περίπτωση απόλυσης (άρθρο 1 Ν. 2112/1920, όπως τροποποιήθηκε). Αναλυτικά:
| Χρόνος υπηρεσίας στον ίδιο εργοδότη | Απαιτούμενη προθεσμία | Ανώτατη αποζημίωση αν δεν τηρηθεί |
|---|---|---|
| Κάτω από 12 μήνες | Καμία υποχρέωση | — |
| 12 μήνες έως 2 έτη | ½ μήνας (≈ 15 ημέρες) | Αποδοχές ½ μηνός |
| 2 έτη έως 5 έτη | 1 μήνας | Αποδοχές 1 μηνός |
| 5 έτη έως 10 έτη | 1,5 μήνας | Αποδοχές 1,5 μηνός |
| 10 έτη έως 15 έτη | 2 μήνες | Αποδοχές 2 μηνών |
| 15 έτη έως 20 έτη | 2,5 μήνες | Αποδοχές 2,5 μηνών |
| Άνω των 20 ετών | 3 μήνες (ανώτατο) | Αποδοχές 3 μηνών (ανώτατο) |
Πηγή: Άρθρο 4 Ν. 2112/1920 σε συνδυασμό με άρθρο 74 παρ. 2 Ν. 3863/2010 και άρθρο 17 παρ. 5β Ν. 3899/2010. Βάση υπολογισμού: τακτικές αποδοχές τελευταίου μηνός πλήρους απασχόλησης.
Το κείμενο του άρθρου 4 Ν. 2112/1920 ορίζει ρητά ανώτατη προθεσμία 3 μηνών και αντίστοιχη αποζημίωση έως 3 μηνιαίους μισθούς. Στην πράξη, μετά τις τροποποιήσεις του Ν. 4093/2012 που περικόπηκαν οι προθεσμίες του εργοδότη, το de facto ανώτατο για εργαζόμενους με 10–20 έτη διαμορφώνεται σε 2–2,5 μήνες. Το γράμμα του νόμου παραμένει αμετάβλητο. Σε περίπτωση αμφιβολίας, συμβουλευτείτε ειδικό.
3. Τι γίνεται αν δεν τηρηθεί η προθεσμία
Αν ο εργαζόμενος αποχωρήσει αιφνίδια χωρίς να τηρήσει την προθεσμία, ο εργοδότης αποκτά αξίωση αποζημίωσης ίση με τις αποδοχές που αντιστοιχούν στον χρόνο που δεν τηρήθηκε. Η αξίωση αυτή:
- Είναι ανεξάρτητη από απόδειξη πραγματικής ζημίας — ο εργοδότης δεν χρειάζεται να αποδείξει ότι ζημιώθηκε.
- Δεν υπόκειται στην εξάμηνη παραγραφή του άρθρου 6 Ν. 3198/1955 (ΑΠ 1212/1997).
- Δεν μπορεί να συμψηφιστεί με δεδουλευμένα ή επιδόματα που οφείλει ο εργοδότης.
- Διεκδικείται αποκλειστικά δικαστικά με αγωγή — δεν επιτρέπεται μονομερής παρακράτηση.
Στην πράξη, η αξίωση αυτή ασκείται σπάνια για μικρά ποσά λόγω κόστους δικαστικής διαδικασίας. Για εργαζομένους υψηλών αποδοχών ή μεγάλης προϋπηρεσίας, το ποσό μπορεί να είναι σημαντικό.
Ακόμα και αν ο εργοδότης σας οφείλει δεδουλευμένα ή επίδομα αδείας, δεν έχετε δικαίωμα να «αφαιρέσετε» την προθεσμία ως αντιστάθμισμα. Τα δύο ζητήματα διαχειρίζονται ανεξάρτητα νομικά.
4. Πώς γίνεται σωστά η παραίτηση
Για τον εργαζόμενο
- 1 Έγγραφη δήλωση παραίτησης: Υποβάλετε γραπτώς — ιδανικά επί αποδείξει (email με επιβεβαίωση ή επιστολή με απόδειξη παράδοσης). Αναφέρετε σαφώς ημερομηνία έναρξης της προθεσμίας και ημερομηνία τελευταίας εργάσιμης ημέρας.
- 2 Τήρηση της προθεσμίας: Εργαστείτε κανονικά κατά τη διάρκειά της, εκτός αν ο εργοδότης σας απαλλάξει ρητά.
- 3 Εκκαθάριση δεδουλευμένων: Ζητήστε γραπτώς καταβολή δεδουλευμένων, επιδόματος αδείας και αποζημίωσης αδείας (αν δεν έχει ληφθεί).
Για τον εργοδότη
- 1 Αναγγελία στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ εντός 4 εργάσιμων ημερών: Αν δεν αναγγελθεί εμπρόθεσμα η οικειοθελής αποχώρηση, η λύση θεωρείται άτακτη καταγγελία από τον εργοδότη — με υποχρέωση καταβολής πλήρους αποζημίωσης απόλυσης.
- 2 Τεκμηρίωση: Κρατήστε αντίγραφο της έγγραφης παραίτησης. Αν ο εργαζόμενος αρνείται υπογραφή, χρησιμοποιήστε γραπτή όχληση.
- 3 Αδικαιολόγητη απουσία: Αν ο εργαζόμενος απουσιάζει πάνω από 5 συναπτές εργάσιμες ημέρες χωρίς ενημέρωση, στείλτε γραπτή όχληση. Αν περάσουν άλλες 5 εργάσιμες, μπορείτε να αναγγείλετε οικειοθελή αποχώρηση χωρίς την υπογραφή του.
- 4 Αξίωση αποζημίωσης: Αν η προθεσμία δεν τηρήθηκε, η αξίωση ασκείται δικαστικά. Δεν επιτρέπεται παρακράτηση από τα δεδουλευμένα.
5. Τι γίνεται αν ο εργοδότης θέλει άμεση αποχώρηση
Συχνά ο εργοδότης, μόλις λάβει την παραίτηση, προτιμά ο εργαζόμενος να φύγει αμέσως. Μπορεί να το κάνει; Ναι — αλλά μόνο αν παραιτηθεί ρητά από το δικαίωμα προειδοποίησης. Σε αυτή την περίπτωση δεν υφίσταται αξίωση αποζημίωσης εναντίον του εργαζομένου.
Επίσης, με συμφωνία και των δύο μερών η νόμιμη προθεσμία μπορεί να συντομευτεί. Αυτό που δεν επιτρέπεται είναι να επεκταθεί πέραν των νόμιμων ορίων σε βάρος του εργαζομένου — τέτοιος συμβατικός όρος είναι αυτοδικαίως άκυρος (άρθρο 8 Ν. 2112/1920).
6. Συχνές ερωτήσεις
Ναι, εφόσον η σύμβαση είναι αορίστου χρόνου και έχουν συμπληρωθεί τουλάχιστον 12 μήνες υπηρεσίας. Η υποχρέωση προκύπτει από το άρθρο 4 του Ν. 2112/1920 και αφορά πλέον όλους τους εργαζομένους — υπαλλήλους και εργατοτεχνίτες — από 1/1/2022 βάσει του Ν. 4808/2021.
Οφείλει αποζημίωση ίση με τις αποδοχές της προθεσμίας που δεν τήρησε. Η αποζημίωση δεν μπορεί να υπερβεί τις αποδοχές 3 μηνών (άρθρο 4 Ν. 2112/1920). Η αξίωση είναι ανεξάρτητη από απόδειξη πραγματικής ζημίας.
Όχι. Σύμφωνα με νομολογία του Αρείου Πάγου (ΑΠ 1212/1997), δεν επιτρέπεται συμψηφισμός. Η αξίωση ασκείται αποκλειστικά δικαστικά. Δεδουλευμένα, επίδομα αδείας και αποζημίωση αδείας πρέπει να καταβληθούν κανονικά.
Ναι, από 1/1/2022. Με τον Ν. 4808/2021 (άρθρο 64) καταργήθηκε κάθε διάκριση. Πλέον ισχύουν ίδιοι κανόνες για υπαλλήλους γραφείου, πωλητές, εργατοτεχνίτες, οδηγούς κ.λπ.
Η παραίτηση πρέπει να περιλαμβάνει: (α) ημερομηνία σύνταξης, (β) δήλωση βούλησης για λύση της σύμβασης, (γ) ημερομηνία έναρξης της προθεσμίας και (δ) ημερομηνία τελευταίας εργάσιμης. Δεν υπάρχει τυποποιημένο έντυπο — αρκεί ιδιόχειρη επιστολή ή email με επιβεβαίωση παραλαβής.
Μετά από 5 συναπτές εργάσιμες ημέρες αδικαιολόγητης απουσίας και γραπτή όχληση, ο εργοδότης μπορεί να αναγγείλει οικειοθελή αποχώρηση στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ χωρίς υπογραφή. Αν δεν αναγγελθεί εμπρόθεσμα, ο νόμος θεωρεί ότι έγινε άτακτη καταγγελία από τον εργοδότη.
Μπορούν να συμφωνήσουν μικρότερη προθεσμία, ή ο εργοδότης να παραιτηθεί εντελώς από αυτή. Δεν επιτρέπεται συμβατικός όρος δυσμενέστερος για τον εργαζόμενο από τα νόμιμα όρια — τέτοια ρήτρα είναι αυτοδικαίως άκυρη (άρθρο 8 Ν. 2112/1920).
Χρειάζεστε συμβουλή για παραίτηση ή αποχώρηση εργαζομένου;
Στο AT Office χειριζόμαστε καθημερινά εργατικά και μισθοδοτικά θέματα για επιχειρήσεις κάθε κλάδου στη Θεσσαλονίκη και όλη την Ελλάδα. Δεν χρειάζεται να θυμάστε κάθε λεπτομέρεια — γι’ αυτό είμαστε εδώ.
📩 Επικοινωνήστε μαζί μας →Ο παρών οδηγός έχει αποκλειστικά πληροφοριακό χαρακτήρα και δεν συνιστά νομική ή εργατολογική συμβουλή. Το εργατικό δίκαιο εφαρμόζεται διαφορετικά ανάλογα με τον κλάδο δραστηριότητας, τις ισχύουσες Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας και τις ιδιαιτερότητες κάθε εργασιακής σχέσης. Πριν από οποιαδήποτε απόφαση που αφορά παραίτηση, προθεσμίες ή αποζημιώσεις, συνιστάται να συμβουλεύεστε τον λογιστή σας ή τον υπεύθυνο μισθοδοσίας της επιχείρησής σας.