Αγοράζετε αγαθά ή λαμβάνετε υπηρεσίες από άλλη επιχείρηση, αλλά ο προμηθευτής σας δεν εκδίδει τιμολόγιο; Αυτό δεν σας απαλλάσσει από την υποχρέωση τεκμηρίωσης της συναλλαγής. Αντιθέτως, το πρόστιμο μη έκδοσης τιμολογίου αγοράς μπορεί να φτάσει τα 500 € ανά έλεγχο — ακόμα και για συναλλαγή αξίας 20 €, όπως επιβεβαίωσε πρόσφατη απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) Θεσσαλονίκης. Στο παρόν άρθρο αναλύουμε τη νομική βάση, το ύψος των κυρώσεων και — το πιο σημαντικό — τι ακριβώς πρέπει να κάνετε για να προστατευθείτε.
Τι είναι το τιμολόγιο αγοράς και πότε υποχρεούστε να το εκδώσετε
Σύμφωνα με το άρθρο 8 παρ. 11 του ν. 4308/2014 (Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα — Ε.Λ.Π.), όταν μια οντότητα συναλλάσσεται ως αγοραστής με άλλη οντότητα που επίσης υπάγεται στον νόμο αυτόν, και η τελευταία για οποιονδήποτε λόγο δεν εκδίδει τιμολόγιο πώλησης — είτε αρνείται, είτε αδυνατεί — τότε ο αγοραστής υποχρεούται ο ίδιος να εκδώσει το σχετικό παραστατικό. Αυτό ορίζεται ρητά και στην ΠΟΛ.1003/2014, η οποία διευκρινίζει ότι η υποχρέωση αυτή ισχύει «συμπεριλαμβανομένης της περίπτωσης άρνησης έκδοσης τιμολογίου για το σύνολο ή μέρος της συναλλαγής».
Η παρ. 11 παραπέμπει ρητά στην παρ. 10 του ίδιου άρθρου, η οποία καλύπτει και την παράδοση αγαθών και την παροχή υπηρεσιών — χωρίς καμία εξαίρεση. Η υποχρέωση έκδοσης τιμολογίου αγοράς ισχύει εξίσου αν αγοράσατε εμπορεύματα, πρώτες ύλες, αναλώσιμα ή αν λάβατε οποιαδήποτε υπηρεσία από επιχείρηση που δεν σας τιμολόγησε.
Η παρ. 10 ορίζει και το περιεχόμενο του παραστατικού: ημερομηνία έκδοσης, στοιχεία αντισυμβαλλόμενου (επωνυμία, ΑΦΜ, διεύθυνση), περιγραφή και ποσότητα αγαθών/υπηρεσιών, ημερομηνία συναλλαγής, αξία μονάδας και συνολική αξία. Σύμφωνα με την ΠΟΛ.1003/2014, δεν εισάγεται ειδική ονομασία για το παραστατικό — μπορεί να είναι τιμολόγιο αγοράς, τίτλος κτήσης, απόδειξη δαπάνης, υπεύθυνη δήλωση ή έγγραφη συμφωνία, αρκεί να περιλαμβάνει όλα τα απαιτούμενα στοιχεία.
Το παραστατικό που εκδίδει η αγοράστρια οντότητα βάσει της παρ. 11 εκδίδεται χωρίς ΦΠΑ και χωρίς χαρτόσημο (ΠΟΛ.1003/2014). Αποτελεί αποκλειστικά μέσο τεκμηρίωσης και λογιστικής αναγνώρισης της δαπάνης στα βιβλία της επιχείρησης.
Η σημασία της τεκμηρίωσης της άρνησης ή αδυναμίας
Είναι πολύ σημαντικό η αγοράστρια επιχείρηση να μπορεί να τεκμηριώσει το γεγονός ότι υπήρξε άρνηση ή αδυναμία του αντισυμβαλλόμενου να εκδώσει τιμολόγιο πώλησης. Χωρίς αυτή την τεκμηρίωση, η εκπεσιμότητα της δαπάνης και η ορθότητα του παραστατικού μπορεί να αμφισβητηθούν σε μεταγενέστερο φορολογικό έλεγχο.
- Γραπτό αίτημα (email, επιστολή) προς τον προμηθευτή για έκδοση τιμολογίου — με αποδεικτικό αποστολής
- Καταγραφή της μη ανταπόκρισης ή ρητής άρνησης
- Υπεύθυνη δήλωση (ν. 1599/1986) που περιγράφει τα πραγματικά περιστατικά
- Κάθε άλλο έγγραφο που αποδεικνύει ότι η συναλλαγή πραγματοποιήθηκε (συμφωνητικό, παραδοτέο, αλληλογραφία)
Το νομικό πλαίσιο των κυρώσεων: άρθρο 54 ν. 4174/2013 (ΚΦΔ)
Η μη έκδοση τιμολογίου αγοράς — όταν συντρέχει η υποχρέωση — συνιστά παράβαση σχετική με την απεικόνιση των οικονομικών συναλλαγών, που ρυθμίζεται πλέον από το άρθρο 57 του ν. 5104/2024 (Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας), όπως ισχύει μετά την τελευταία κωδικοποίηση με τον ν. 5293/2026 (ΦΕΚ Α’ 57/07.04.2026). Η διάταξη αυτή αποτελεί το αντίστοιχο του παλαιότερου άρθρου 54 ν. 4174/2013, από το οποίο εκδόθηκε και η κρίσιμη ΔΕΔ 303/2026.
Τα πρόστιμα για μη έκδοση παραστατικών σε πράξεις που δεν επιβαρύνονται με ΦΠΑ ορίζονται ρητά στην παρ. 5 του άρθρου 57 ως εξής:
| Κατηγορία βιβλίων | Πρόστιμο (ανά φορολογικό έλεγχο) | Νομική βάση (ισχύουσα) |
|---|---|---|
| Απλογραφικό σύστημα (απλοποιημένα Ε.Λ.Π.) | 500 € | Άρθρο 57 ν. 5104/2024 (ΚΦΔ) |
| Διπλογραφικό σύστημα (πλήρη Ε.Λ.Π.) | 1.000 € | Άρθρο 57 ν. 5104/2024 (ΚΦΔ) |
Τα ποσά παρέμειναν αμετάβλητα με τον νέο ΚΦΔ (ν. 5104/2024). Η νομική βάση μετακόμισε από το άρθρο 54 ν. 4174/2013 στο άρθρο 57 ν. 5104/2024, όπως κωδικοποιήθηκε με τον ν. 5293/2026 (ΦΕΚ Α’ 57/07.04.2026). Η ΔΕΔ 303/2026 εκδόθηκε βάσει του παλαιότερου άρθρου 54, καθώς αφορούσε φορολογικό έτος 2020.
Πρόστιμο 500 € επιβλήθηκε για συναλλαγή αξίας μόλις 20 €. Η αναλογία αξίας προς κύρωση δεν αποτελεί νόμιμο λόγο μείωσης ή ακύρωσης — κάτι που επιβεβαίωσε ρητά η ΔΕΔ Θεσσαλονίκης απορρίπτοντας την ενδικοφανή προσφυγή.
Η απόφαση ΔΕΔ: τα πραγματικά περιστατικά
ΔΕΔ 303/Ενδικοφανείς Προσφυγές/Θεσσαλονίκη/2026
Ημερομηνία έκδοσης: 10 Φεβρουαρίου 2026
Το πρόστιμο επιβλήθηκε από τον Προϊστάμενο της Ζ’ Δ.Ο.Υ. Θεσσαλονίκης — η προσφυγή εξετάστηκε από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ)
Θεματική ενότητα: Μη έκδοση/απόκρυψη — Πρόστιμα διαδικαστικών παραβάσεων (άρθρο 54 ΚΦΔ)
Πηγή: Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη ΑΑΔΕ →
Η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών εξέτασε υπόθεση λογίστριας που διατηρούσε ατομική επιχείρηση στη Θεσσαλονίκη. Κατόπιν ελέγχου που διενήργησε η Υ.Ε.Δ.Δ.Ε. Θεσσαλονίκης σε διαφημιστικό γραφείο, διαπιστώθηκε ότι το γραφείο είχε παραλείψει να εκδώσει τιμολόγιο σε 33 πελάτες κατά το φορολογικό έτος 2020. Μία εξ αυτών αφορούσε καταχώρηση σε διαφημιστικό έντυπο, αξίας 20,00 € (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ 24%).
Η λογίστρια παραδέχθηκε με υπεύθυνη δήλωση ότι δεν είχε λάβει τιμολόγιο από τον προμηθευτή και, εκ παραδρομής, δεν είχε εκδώσει η ίδια τιμολόγιο αγοράς. Ο ισχυρισμός ότι ουδέποτε είχε αναθέσει την καταχώρηση απορρίφθηκε ως αναπόδεικτος — αρκούσε η ύπαρξη της καταχώρησης στο έντυπο.
Αποτέλεσμα: Πράξη Επιβολής Προστίμου 500 € από τον Προϊστάμενο της Ζ’ Δ.Ο.Υ. Θεσσαλονίκης βάσει του άρθρου 54 παρ. 1 περ. ιε) και παρ. 2 περ. η) του ν. 4174/2013. Η ΔΕΔ επικύρωσε πλήρως το πρόστιμο, κρίνοντας ότι η παραδρομή δεν αποτελεί νόμιμο λόγο απαλλαγής.
Ποιοι υποχρεούνται να εκδώσουν τιμολόγιο αγοράς
Η υποχρέωση του άρθρου 8 παρ. 11 ν. 4308/2014 αφορά κάθε οντότητα που υπάγεται στα Ε.Λ.Π., δηλαδή:
- Ατομικές επιχειρήσεις (ελεύθεροι επαγγελματίες, έμποροι) υπόχρεοι τήρησης βιβλίων
- Ομόρρυθμες και ετερόρρυθμες εταιρείες (ΟΕ, ΕΕ)
- Εταιρείες περιορισμένης ευθύνης (ΕΠΕ), ανώνυμες εταιρείες (ΑΕ), ιδιωτικές κεφαλαιουχικές εταιρείες (ΙΚΕ)
- Κάθε άλλη νομική οντότητα που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ν. 4308/2014 (άρθρο 1)
Ο χρόνος έκδοσης διέπεται από το άρθρο 11 παρ. 2 ν. 4308/2014: το αργότερο έως την 15η ημέρα του επόμενου μήνα από την παράδοση αγαθών ή την ολοκλήρωση της υπηρεσίας. Σε περίπτωση συνεχιζόμενης παροχής (π.χ. κατασκευή έργου), εκδίδεται έως την 15η του επόμενου μήνα από την περίοδο που μέρος της αμοιβής καθίσταται απαιτητό.
Προθεσμίες έκδοσης τιμολογίου αγοράς: αναλυτικός πίνακας
Ο χρόνος έκδοσης του παραστατικού ρυθμίζεται από το άρθρο 11 παρ. 2 του ν. 4308/2014 (Ε.Λ.Π.) και διαφέρει ανάλογα με τη φύση της συναλλαγής:
| Τύπος συναλλαγής | Προθεσμία έκδοσης | Νομική βάση |
|---|---|---|
| Εφάπαξ πώληση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών | Έως την 15η ημέρα του επόμενου μήνα από την παράδοση/ολοκλήρωση | Άρθρο 11 παρ. 2 περ. α) ν. 4308/2014 |
| Συνεχιζόμενη παροχή αγαθών, υπηρεσιών ή κατασκευή έργου | Έως την 15η ημέρα του επόμενου μήνα από την περίοδο που μέρος της αμοιβής καθίσταται απαιτητό | Άρθρο 11 παρ. 2 περ. β) ν. 4308/2014 |
| Απόκτηση δικαιώματος λήψης υπηρεσίας | Κατά την απόκτηση του δικαιώματος | Άρθρο 11 παρ. 2 περ. γ) ν. 4308/2014 |
| Συγκεντρωτικό τιμολόγιο | Έως την 15η του επόμενου μήνα από τον μήνα του πρώτου γεγονότος πώλησης/παροχής | Άρθρο 11 παρ. 2 σε συνδ. άρθρο 10 παρ. 3 ν. 4308/2014 |
Η προθεσμία δεν αφορά μόνο τον πωλητή — αφορά εξίσου τον αγοραστή που υποχρεούται να εκδώσει ο ίδιος το παραστατικό όταν ο προμηθευτής δεν το κάνει. Παράδειγμα: αν η υπηρεσία παρασχέθηκε τον Ιανουάριο, το τιμολόγιο αγοράς πρέπει να εκδοθεί έως τις 15 Φεβρουαρίου. Μην αφήνετε να παρέλθει η χρήση χωρίς να έχετε τακτοποιήσει εκκρεμείς συναλλαγές.
Φορολογική αναγνώριση δαπάνης: η υποχρέωση τραπεζικής πληρωμής άνω των 500 €
Η έκδοση του παραστατικού αποτελεί αναγκαία, αλλά όχι πάντα επαρκή προϋπόθεση για την έκπτωση της δαπάνης. Σύμφωνα με το άρθρο 23 του ν. 4172/2013 (ΚΦΕ), όπως διευκρινίζεται στην ΠΟΛ.1055/2016:
Δαπάνη αγοράς αγαθών ή λήψης υπηρεσιών άνω των 500 € δεν εκπίπτει φορολογικά, εφόσον η τμηματική ή ολική εξόφληση δεν έγινε με τραπεζικό μέσο πληρωμής (κατάθεση, έμβασμα, κάρτα κ.λπ.). Το παραστατικό από μόνο του δεν αρκεί — η πληρωμή πρέπει να αποδεικνύεται τραπεζικά.
Η πληρωμή δεν χρειάζεται να γίνει απαραιτήτως στον άμεσο αντισυμβαλλόμενο· μπορεί κατ’ εντολή να κατατεθεί σε τρίτο, εφόσον τεκμηριώνεται η σχετική εντολή και η σχέση των μερών (ΠΟΛ.1055/2016).
Συνοπτικός οδηγός: τι κάνετε αν ο προμηθευτής αρνείται ή αδυνατεί να εκδώσει τιμολόγιο
- Βήμα 1: Ζητήστε γραπτώς (email, επιστολή) από τον προμηθευτή την έκδοση τιμολογίου. Διατηρήστε αποδεικτικό αποστολής.
- Βήμα 2: Αν δεν λάβετε τιμολόγιο, εκδώστε εσείς το παραστατικό (τιμολόγιο αγοράς, τίτλο κτήσης ή άλλο στοιχείο εξόδου) με όλα τα στοιχεία του άρθρου 8 παρ. 10 Ε.Λ.Π.
- Βήμα 3: Το παραστατικό εκδίδεται χωρίς ΦΠΑ και χωρίς χαρτόσημο (ΠΟΛ.1003/2014). Καταχωρείται στα βιβλία σας ως δαπάνη.
- Βήμα 4: Εφόσον η αξία της συναλλαγής υπερβαίνει τα 500 €, η εξόφληση πρέπει να γίνει με τραπεζικό μέσο για να αναγνωριστεί φορολογικά η δαπάνη (άρθρο 23 ν. 4172/2013 — ΠΟΛ.1055/2016).
- Βήμα 5: Διαφυλάξτε το παραστατικό και κάθε αποδεικτικό τεκμηρίωσης για τουλάχιστον 5 έτη (άρθρο 7 ν. 4308/2014).
Διαβίβαση στο myDATA: ποιος τύπος παραστατικού χρησιμοποιείται
Το παραστατικό που εκδίδει ο αγοραστής υποχρεούται να διαβιβαστεί στην πλατφόρμα myDATA της ΑΑΔΕ. Ο τύπος παραστατικού διαφέρει ανάλογα με τον αντισυμβαλλόμενο:
| Χαρακτηριστικό | Αγορά από πρόσωπο μη υπόχρεο (παρ. 10) | Αγορά από επιχείρηση που αρνείται/αδυνατεί (παρ. 11) |
|---|---|---|
| Τύπος myDATA | 3.1 | 3.2 |
| ΦΠΑ | Όχι | Όχι |
| Χαρτόσημο | Ναι (2,4% ή 3,6%) | Όχι |
| Τεκμηρίωση άρνησης | Δεν απαιτείται | Απαιτείται |
Η λανθασμένη επιλογή τύπου (3.1 αντί 3.2 ή αντίστροφα) μπορεί να δημιουργήσει αναντιστοιχίες στα ηλεκτρονικά βιβλία. Βεβαιωθείτε ότι το λογισμικό τιμολόγησής σας υποστηρίζει και τους δύο τύπους και ότι ο λογιστής σας έχει ρυθμίσει σωστά την αντιστοίχιση.
Ύψος προστίμων: συγκεντρωτικός πίνακας
| Παράβαση | Νομική βάση | Πρόστιμο (απλογραφικά) | Πρόστιμο (διπλογραφικά) |
|---|---|---|---|
| Μη έκδοση τιμολογίου αγοράς (πράξη χωρίς ΦΠΑ) | Άρθρο 57 παρ. 5 ν. 5104/2024 (ΚΦΔ, κωδ. με ν. 5293/2026) | 500 € / έλεγχο | 1.000 € / έλεγχο |
| Μη έκδοση τιμολογίου πώλησης (πράξη με ΦΠΑ) | Άρθρο 57 παρ. 6 ν. 5104/2024 (ΚΦΔ, κωδ. με ν. 5293/2026) | 50% επί ΦΠΑ (min 250 €) | 50% επί ΦΠΑ (min 500 €) |
Ο νέος ΚΦΔ (ν. 5104/2024), όπως κωδικοποιήθηκε με τον ν. 5293/2026 (ΦΕΚ Α’ 57/07.04.2026), διατήρησε τα ίδια ποσά προστίμων. Για τη μη έκδοση παραστατικού σε πράξη με ΦΠΑ το ελάχιστο πρόστιμο ανά έλεγχο ορίζεται σε 250 € για απλογραφικά και 500 € για διπλογραφικά βιβλία (άρθρο 57 ν. 5104/2024).
Συχνές ερωτήσεις (FAQ)
Ποια ονομασία πρέπει να φέρει το παραστατικό που εκδίδω;
Δεν υπάρχει υποχρεωτική ονομασία. Σύμφωνα με την ΠΟΛ.1003/2014, μπορεί να είναι τιμολόγιο αγοράς, τίτλος κτήσης, απόδειξη δαπάνης, έγγραφη συμφωνία ή υπεύθυνη δήλωση — αρκεί να περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία της παρ. 10 του άρθρου 8 Ε.Λ.Π.
Το παραστατικό φέρει ΦΠΑ ή χαρτόσημο;
Όχι, εφόσον αφορά συναλλαγή μεταξύ δύο οντοτήτων Ε.Λ.Π. (παρ. 11). Εκδίδεται χωρίς ΦΠΑ και χωρίς χαρτόσημο σύμφωνα με την ΠΟΛ.1003/2014, και χρησιμεύει αποκλειστικά για τεκμηρίωση και λογιστική αναγνώριση της δαπάνης.
Μπορεί ο φορολογικός έλεγχος να εντοπίσει τέτοιες παραλείψεις;
Ναι. Όπως αποδεικνύει η ΔΕΔ απόφαση, η Υ.Ε.Δ.Δ.Ε. εντοπίζει τις παραλείψεις κατά τον έλεγχο του προμηθευτή και στη συνέχεια ελέγχει τους πελάτες του. Δεν χρειάζεται να εντοπιστείτε απευθείας — αρκεί ο αντισυμβαλλόμενός σας να ελεγχθεί.
Η «εκ παραδρομής» παράλειψη αποτελεί λόγο απαλλαγής;
Όχι. Σύμφωνα με την κρίση της ΔΕΔ, η παραδρομή αποτελεί αναγνώριση της παράβασης, όχι δικαιολογητικό λόγο. Ο φορολογούμενος φέρει αντικειμενική ευθύνη για την τήρηση των παραστατικών του.
Υπάρχει ανώτατο όριο προστίμων για πολλαπλές παραλείψεις στον ίδιο έλεγχο;
Για παραβάσεις της περ. ιε) (παραστατικά χωρίς ΦΠΑ), τα πρόστιμα που διαπιστώνονται στον ίδιο έλεγχο εξετάζονται ως ενιαίο σύνολο. Επανάληψη παράβασης νοείται μόνο αν διαπιστωθεί σε διαφορετικό, μεταγενέστερο έλεγχο (ΠΟΛ.1026/2018, ενότητα Ι κεφ. Β).
Ποια είναι η προθεσμία έκδοσης του παραστατικού;
Βάσει του άρθρου 11 παρ. 2 περ. α) ν. 4308/2014, το αργότερο έως την 15η ημέρα του επόμενου μήνα από την παράδοση αγαθών ή την ολοκλήρωση της υπηρεσίας. Μην αφήνετε να παρέλθει το τέλος της χρήσης χωρίς να έχετε τακτοποιήσει εκκρεμείς συναλλαγές.
Δεν ξέρετε αν έχετε τεκμηριώσει σωστά τις συναλλαγές σας;
Στο At Office ελέγχουμε την πληρότητα των παραστατικών σας και σας καθοδηγούμε για κάθε περίπτωση που ο προμηθευτής δεν εκδίδει τιμολόγιο. Αποφύγετε πρόστιμα που δεν αντιστοιχούν στην αξία της αρχικής συναλλαγής.
📩 Επικοινωνήστε μαζί μας →Ο παρών οδηγός έχει αποκλειστικά πληροφοριακό χαρακτήρα και δεν συνιστά νομική, φορολογική ή εξατομικευμένη συμβουλή. Η νομοθεσία εφαρμόζεται διαφορετικά ανάλογα με την περίπτωση, τον κλάδο δραστηριότητας και τις ιδιαιτερότητες κάθε επιχείρησης ή φορολογούμενου. Πριν από οποιαδήποτε απόφαση, συνιστάται να συμβουλεύεστε τον λογιστή σας.