Πρακτικός οδηγός για το call-off stock — το ειδικό καθεστώς ΦΠΑ για εξαγωγικές επιχειρήσεις που αποθηκεύουν εμπορεύματα σε άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ χωρίς υποχρέωση εγγραφής ΦΠΑ εκεί.
💼 Η αφορμή για αυτό το άρθρο
Πρόσφατα, το γραφείο μας ανέλαβε νέα συνεργασία με μεγάλη ιταλική εταιρεία που δραστηριοποιείται στην ευρωπαϊκή αγορά. Η εταιρεία μάς απευθύνθηκε με ένα πολύ συγκεκριμένο ερώτημα: ποια είναι η πιο συμφέρουσα πρακτική για την αρχική διείσδυση στην ελληνική αγορά, με τη δημιουργία αποθήκης στην ελληνική επικράτεια που θα επιτρέπει ταχύτερη εξυπηρέτηση των παραγγελιών από Ελλάδα; Η μελέτη που εκπονήσαμε μας έδωσε αφορμή να γράψουμε αυτό το άρθρο — γιατί το ίδιο ερώτημα αφορά εξίσου ελληνικές εταιρείες που επεκτείνονται στο εξωτερικό. Το νομικό πλαίσιο δεν είναι απλώς «το ίδιο»: είναι ενιαία ευρωπαϊκή νομοθεσία — η Οδηγία (ΕΕ) 2018/1910 έχει ενσωματωθεί με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα κράτη-μέλη, οπότε οι κανόνες που ισχύουν για Ιταλό προμηθευτή με αποθήκη στην Ελλάδα ισχύουν εξίσου για Έλληνα προμηθευτή με αποθήκη στην Ιταλία, Γερμανία ή οποιοδήποτε άλλο κράτος-μέλος.
Αν η επιχείρησή σας πουλά εμπορεύματα σε αγοραστή στη Γερμανία, Ιταλία ή οποιοδήποτε άλλο κράτος-μέλος, και θέλετε να έχετε αποθέματα κοντά του για γρήγορη παράδοση, χρειάζεστε να ξέρετε τι είναι το call-off stock — και γιατί η αγνόησή του μπορεί να σας δημιουργήσει υποχρέωση εγγραφής για ΦΠΑ στο εξωτερικό, με άμεση συνέπεια οι πωλήσεις σας να επιβαρύνονται με τον αναλογούντα ΦΠΑ της εκάστοτε χώρας — ο οποίος σε αρκετά κράτη-μέλη διαφέρει σημαντικά από τον ελληνικό 24%.
1. Τι είναι το call-off stock
Το call-off stock — επίσημα στα ελληνικά: «αποθέματα στη διάθεση συγκεκριμένου αποκτώντος» — είναι η πρακτική κατά την οποία μια επιχείρηση μεταφέρει εμπορεύματα σε αποθήκη άλλου κράτους-μέλους, πριν τα πουλήσει. Τα εμπορεύματα «περιμένουν» εκεί μέχρι ο αγοραστής να τα «καλέσει» (call off) για παράδοση.
Αυτό το μοντέλο εφαρμόζεται ευρύτατα στη βιομηχανία, στη χονδρεμπορία και στις αλυσίδες εφοδιασμού που απαιτούν άμεση ανταπόκριση. Το πρόβλημα ήταν ότι, μέχρι το 2020, η απλή μεταφορά εμπορευμάτων από χώρα Α σε αποθήκη χώρας Β θεωρούνταν «αυτοπαράδοση» — δηλαδή δημιουργούσε υποχρέωση εγγραφής για ΦΠΑ στη χώρα Β, ακόμα και αν δεν είχε γίνει ακόμα καμία πώληση.
Από 1/1/2020, η ΕΕ εισήγαγε ειδικό καθεστώς που λύνει αυτό το πρόβλημα — και η Ελλάδα το ενσωμάτωσε με τον ν. 4714/2020.
📦 Παράδειγμα: Ελληνική εταιρεία με αποθήκη στη Γερμανία
Ελληνική εταιρεία παραγωγής βιομηχανικών εξαρτημάτων συνεργάζεται με μεγάλο Γερμανό αγοραστή. Για να εξυπηρετεί τις παραγγελίες του γρήγορα, αποφασίζει να διατηρεί απόθεμα σε αποθήκη κοντά στον αγοραστή στο Μόναχο.
❌ Χωρίς call-off stock:
Η αποστολή εμπορευμάτων στη γερμανική αποθήκη θεωρείται αυτοπαράδοση. Η ελληνική εταιρεία υποχρεούται να εγγραφεί για ΦΠΑ στη Γερμανία, να υποβάλλει γερμανικές δηλώσεις ΦΠΑ και να χρεώνει γερμανικό ΦΠΑ 19% στις πωλήσεις της — με όλο το διοικητικό και οικονομικό κόστος που αυτό συνεπάγεται.
✅ Με call-off stock:
Εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις (γραπτή συμφωνία, ΑΦΜ/ΦΠΑ αγοραστή, τήρηση βιβλίου), η μεταφορά στην αποθήκη δεν αποτελεί φορολογικό γεγονός. Η ελληνική εταιρεία δεν εγγράφεται για ΦΠΑ στη Γερμανία. Όταν ο αγοραστής παραλάβει τα εμπορεύματα, εκδίδεται τιμολόγιο ενδοκοινοτικής παράδοσης χωρίς ΦΠΑ και ο Γερμανός αγοραστής αποδίδει ο ίδιος τον ΦΠΑ στη Γερμανία (reverse charge).
2. Το νομοθετικό πλαίσιο
Η ρύθμιση εισήχθη στην ελληνική νομοθεσία με τον ν. 4714/2020 (ΦΕΚ Α΄ 148), ενσωματώνοντας την Οδηγία (ΕΕ) 2018/1910. Αρχικά κωδικοποιήθηκε ως άρθρο 7α του ν. 2859/2000 (παλαιός Κώδικας ΦΠΑ) και με τον νέο Κώδικα ΦΠΑ (ν. 5144/2024, ΦΕΚ Α΄ 162/11.10.2024) μεταφέρθηκε στο άρθρο 10.
Αναλυτικές οδηγίες εφαρμογής δόθηκαν με την εγκύκλιο ΑΑΔΕ Ε.2019/22.02.2022, η οποία καλύπτει την περιπτωσιολογία, τις δηλωτικές υποχρεώσεις και τα όρια εφαρμογής.
📋 Το ίδιο άρθρο ισχύει και αντίστροφα
Το άρθρο 10 παρ. 8 ν. 5144/2024 ορίζει ρητά ότι οι ίδιοι κανόνες εφαρμόζονται και στη μεταφορά αγαθών στην Ελλάδα από άλλο κράτος-μέλος. Δηλαδή, το ίδιο πλαίσιο που ισχύει για ξένο προμηθευτή που στέλνει εμπορεύματα σε αποθήκη στην Ελλάδα, ισχύει και για ελληνική εταιρεία που στέλνει σε αποθήκη στη Γερμανία.
3. Πότε εφαρμόζεται το ειδικό καθεστώς
Για να ισχύσει το ειδικό καθεστώς call-off stock, πρέπει να πληρούνται σωρευτικά οι παρακάτω προϋποθέσεις:
| Προϋπόθεση | Τι σημαίνει στην πράξη |
|---|---|
| Προσδιορισμένος αγοραστής | Υπάρχει εκ των προτέρων γραπτή συμφωνία με έναν συγκεκριμένο αγοραστή |
| ΑΦΜ/ΦΠΑ αγοραστή | Ο αγοραστής έχει ενεργό αριθμό ΦΠΑ στο κράτος-μέλος προορισμού |
| Χωρίς εγκατάσταση | Η ελληνική εταιρεία δεν έχει έδρα ή μόνιμη εγκατάσταση στη χώρα προορισμού |
| Μεταγενέστερη παράδοση | Η κυριότητα μεταβιβάζεται αργότερα, όταν ο αγοραστής «καλέσει» τα εμπορεύματα |
⚠️ Αν δεν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις
Αν λείπει έστω μία από τις παραπάνω προϋποθέσεις — π.χ. δεν υπάρχει συγκεκριμένος αγοραστής εκ των προτέρων ή ο αγοραστής δεν έχει ΑΦΜ/ΦΠΑ — τότε η μεταφορά θεωρείται αυτοπαράδοση και δημιουργεί υποχρέωση εγγραφής για ΦΠΑ στη χώρα προορισμού.
4. Τι κερδίζει η ελληνική εταιρεία
Το βασικό όφελος: η μεταφορά των εμπορευμάτων στην αποθήκη της ξένης χώρας δεν αποτελεί φορολογικό γεγονός. Δεν δημιουργείται «ενδοκοινοτική παράδοση» και δεν γεννάται υποχρέωση εγγραφής για ΦΠΑ στο εξωτερικό κατά τη στιγμή της μεταφοράς.
Η φορολογική υποχρέωση γεννάται μόνο κατά τη στιγμή που ο αγοραστής παραλαμβάνει τα εμπορεύματα — και εκεί εφαρμόζεται η λογική της ενδοκοινοτικής παράδοσης: η ελληνική εταιρεία εκδίδει τιμολόγιο χωρίς ΦΠΑ (απαλλαγή), και ο αγοραστής αποδίδει τον ΦΠΑ στη χώρα του με τον μηχανισμό reverse charge.
5. Οι υποχρεώσεις της ελληνικής εταιρείας
Το ειδικό καθεστώς δεν σημαίνει «μηδενικές υποχρεώσεις». Αντιθέτως, απαιτεί αυστηρή τήρηση συγκεκριμένων διαδικασιών.
Α. Ειδικό βιβλίο καταχώρισης (call-off stock register)
Η ελληνική εταιρεία υποχρεούται να τηρεί ειδικό βιβλίο στο οποίο καταγράφεται κάθε μεταφορά. Το βιβλίο πρέπει να περιλαμβάνει: ημερομηνία αποστολής, περιγραφή και ποσότητα αγαθών, αξία, στοιχεία αποθήκης και ΑΦΜ/ΦΠΑ αγοραστή στο κράτος-μέλος προορισμού.
Β. Ανακεφαλαιωτικός πίνακας (VIES)
Κάθε μεταφορά πρέπει να συμπεριληφθεί στον ανακεφαλαιωτικό πίνακα (Listing) της αντίστοιχης περιόδου, με αναγραφή του ΑΦΜ/ΦΠΑ του αγοραστή — χωρίς αξία κατά τη φάση της μεταφοράς.
Γ. Τεκμηρίωση μεταφοράς
Επειδή κατά τη μεταφορά δεν εκδίδεται τιμολόγιο, η απόδειξη ενωσιακού χαρακτήρα γίνεται με proforma invoice (πληροφοριακού χαρακτήρα, δεν αποτελεί φορολογικό παραστατικό) σε συνδυασμό με τα μεταφορικά έγγραφα (CMR, δελτίο αποστολής). Το T2L απαιτείται μόνο αν η διαδρομή περνά από μη-ενωσιακό έδαφος. (ΔΕΦΚΦ Ε 1021351/15.02.2023)
Δ. Προθεσμία 12 μηνών
Ο αγοραστής πρέπει να παραλάβει τα εμπορεύματα εντός 12 μηνών από την άφιξή τους στη χώρα προορισμού. Αν η προθεσμία παρέλθει χωρίς παράδοση, η μεταφορά θεωρείται αναδρομικά ενδοκοινοτική παράδοση — με ό,τι φορολογικές συνέπειες αυτό συνεπάγεται.
6. Ειδικές περιπτώσεις
❓ Μπορεί να αλλάξει ο αγοραστής κατά τη διάρκεια;
Ναι, με αυστηρές προϋποθέσεις. Αντικατάσταση του αρχικού αγοραστή με άλλον εντός της 12μηνης προθεσμίας επιτρέπεται χωρίς απώλεια του ευεργετήματος, αρκεί να καταγραφεί άμεσα στο ειδικό βιβλίο και να ενημερωθεί ο ανακεφαλαιωτικός πίνακας.
❓ Τι γίνεται αν επιστραφούν τα εμπορεύματα;
Αν τα εμπορεύματα επιστραφούν στην Ελλάδα εντός της 12μηνης προθεσμίας, δεν δημιουργείται κανένα φορολογικό γεγονός. Η επιστροφή καταγράφεται στο ειδικό βιβλίο και στον ανακεφαλαιωτικό πίνακα.
❓ Τι γίνεται αν η ελληνική εταιρεία εγκατασταθεί στη χώρα προορισμού;
Από τη στιγμή που η ελληνική εταιρεία αποκτήσει μόνιμη εγκατάσταση στη χώρα προορισμού, το καθεστώς call-off stock παύει να ισχύει για μελλοντικές μεταφορές.
7. Συνοπτική σύγκριση: αλλοδαπός προμηθευτής στην Ελλάδα vs ελληνική εταιρεία στο εξωτερικό
| Αλλοδαπός → Ελλάδα | Ελληνική → Εξωτερικό | |
|---|---|---|
| Νομικό άρθρο | Άρθρο 10 παρ. 8 ν. 5144/2024 | Άρθρο 10 παρ. 1–7 ν. 5144/2024 |
| ΑΦΜ/ΦΠΑ αγοραστή | Ελληνικό | Κράτους-μέλους προορισμού |
| Βιβλίο καταχώρισης | Υποχρεωτικό | Υποχρεωτικό |
| Ανακεφαλαιωτικός | Υποχρεωτικός | Υποχρεωτικός |
| Εγγραφή ΦΠΑ στο εξωτερικό | Δεν απαιτείται | Δεν απαιτείται |
| Φορολογικό γεγονός | Κατά την παραλαβή | Κατά την παραλαβή |
| Προθεσμία | 12 μήνες | 12 μήνες |
8. Βήμα-βήμα: τι πρέπει να κάνει η ελληνική εταιρεία
Πριν τη μεταφορά:
Σύναψη γραπτής σύμβασης call-off stock με τον αγοραστή. Επιβεβαίωση ΑΦΜ/ΦΠΑ αγοραστή μέσω VIES. Διασφάλιση ότι δεν υπάρχει μόνιμη εγκατάσταση στη χώρα προορισμού.
Κατά τη μεταφορά:
Έκδοση δελτίου αποστολής (χωρίς τιμολόγιο πώλησης). Καταχώριση στο ειδικό βιβλίο. Συμπλήρωση ανακεφαλαιωτικού πίνακα (ΑΦΜ/ΦΠΑ αγοραστή, χωρίς αξία). Έκδοση proforma invoice και CMR ως αποδεικτικά ενωσιακού χαρακτήρα (χωρίς τιμολόγιο πώλησης).
Κατά την παράδοση:
Έκδοση τιμολογίου ενδοκοινοτικής παράδοσης χωρίς ΦΠΑ, με ένδειξη απαλλαγής και ΑΦΜ/ΦΠΑ αγοραστή. Καταχώριση στον ανακεφαλαιωτικό της περιόδου παράδοσης.
Παρακολούθηση:
Τήρηση 12μηνης προθεσμίας ανά παρτίδα. Ενημέρωση του βιβλίου για τυχόν επιστροφές ή αλλαγές αγοραστή.
Χρειάζεστε βοήθεια με ενδοκοινοτικές συναλλαγές;
Το call-off stock είναι ένα από τα πιο τεχνικά ζητήματα των ενδοκοινοτικών συναλλαγών. Ένα λάθος στην τήρηση του βιβλίου, στον ανακεφαλαιωτικό πίνακα ή στις προθεσμίες μπορεί να μετατρέψει μια απλή εμπορική κίνηση σε αναπάντεχη φορολογική υποχρέωση — συμπεριλαμβανομένης υποχρεωτικής εγγραφής για ΦΠΑ στο εξωτερικό. Στο At Office αναλαμβάνουμε πλήρως τη διαχείριση ενδοκοινοτικών συναλλαγών — από την τήρηση του ειδικού βιβλίου και τους ανακεφαλαιωτικούς πίνακες, μέχρι τη φορολογική συμμόρφωση σε κάθε στάδιο.
📩 Επικοινωνήστε μαζί μας →⚖️ Αποποίηση ευθύνης
Ο παρών οδηγός έχει αποκλειστικά πληροφοριακό χαρακτήρα και δεν συνιστά φορολογική ή νομική συμβουλή. Το φορολογικό πλαίσιο των ενδοκοινοτικών συναλλαγών εφαρμόζεται διαφορετικά ανάλογα με τον κλάδο, τη χώρα προορισμού και τις ιδιαιτερότητες κάθε σύμβασης. Πριν από οποιαδήποτε απόφαση που αφορά μεταφορά εμπορευμάτων στο εξωτερικό, συνιστάται να συμβουλεύεστε τον λογιστή σας.